Türkçe yazım kuralları
Yazım denetleyicinin her düzeltmesinin arkasındaki kural. TDK Yazım Kılavuzu'na göre, yanlış → doğru örnekleriyle.
De/da ayrı mı bitişik mi yazılır?
Bağlaç olan «de/da» her zaman ayrı yazılır; bulunma (yer) eki olan -de/-da sözcüğe bitişiktir.
Bende sizinle geliyorum. → Ben de sizinle geliyorum.
Ki ayrı mı bitişik mi yazılır?
Bağlaç olan «ki» ayrı yazılır; aitlik eki olan -ki (benimki, sabahki) ve sıfat yapan -ki (yoldaki) bitişiktir.
Öyle çalıştıki herkes şaşırdı. → Öyle çalıştı ki herkes şaşırdı.
Mı/mi soru eki nasıl yazılır?
Soru eki «mı, mi, mu, mü» kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır; ünlü uyumuna uyar ve kendinden sonra gelen ekler ona bitişik yazılır (geldin mi, gelir misin, okuyor muydu).
Kalem varmı? → Kalem var mı?
Kesme işareti (') kuralları
Özel adlara (kişi, yer, ülke, dil, din, kitap, dergi…), sayılara ve kısaltmalara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır: Ankara'da, Ayşe'nin, 2025'te, TBMM'ye.
Ankarada yaşıyorum. → Ankara'da yaşıyorum.
Kesme işareti nerede kullanılmaz?
Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler (Türk Dil Kurumuna, Türkiye Büyük Millet Meclisine), özel adlara gelen yapım ekleri (Ankaralı, Türkçe, Atatürkçü) ve bu türemiş sözcüklere gelen ekler (Türkçenin, Ankaralıya) kesme ile ayrılmaz.
Türk Dil Kurumu'na gittik. → Türk Dil Kurumuna gittik.
Düzeltme işareti (şapka) ne zaman kullanılır?
Düzeltme işareti (^) yazılışları aynı, anlamları farklı sözcükleri ayırmak için (kâr–kar, hâlâ–hala, âdet–adet, âlem–alem) ve Arapça-Farsça kökenli sözcüklerde ince g, k, l ünsüzlerinden sonra gelen a ve u üzerinde (kâğıt, dükkân, hikâye, rüzgâr) kullanılır; nispet eki -î'yi belirtme ekinden ayırmak için de kullanılır (millî, ilmî).
Hala burada mısın? → Hâlâ burada mısın? (hala = babanın kız kardeşi)
Büyük harf kuralları
Cümle ve dize başları, özel adlar (kişi, yer, ulus, dil, din, kurum, kitap), kişi adlarından önce ve sonra gelen unvanlar (Doktor Ayşe Yılmaz, Ahmet Bey), belirli bir tarihi gösteren ay ve gün adları (29 Ekim 1923 Pazartesi) büyük harfle başlar. Yön adları özel adla birleşmeyince (kuzey rüzgârı), ay ve gün adları genel anlamda (her pazartesi) küçük yazılır.
türkçe ödevimi bitirdim. → Türkçe ödevimi bitirdim.
Ayrı ve bitişik yazılan sözcükler
Bazı birleşik sözcükler kalıplaşarak bitişik yazılır (birkaç, birçok, hiçbir, herhangi, biraz, bugün, hoşgörü); bazıları ise ayrı kalır (her şey, her zaman, pek çok, ya da, hiç kimse, bir şey, şu an). Ses düşmesi, ses türemesi ya da anlam kayması olan birleşikler bitişik yazılır.
Herşey yolunda, birkaç gün kaldı. → Her şey yolunda, birkaç gün kaldı.
En sık yapılan yazım hataları
Sözcüklerin yazımı TDK Yazım Kılavuzu'ndaki biçimlerine göre yapılır; konuşmada ses göçüşmesi, düşmesi veya türemesi olsa bile yazıda kılavuzdaki biçim korunur.
Herkez yanlız kaldı. → Herkes yalnız kaldı.
Konuşma dilinden yazı diline: yapıcam → yapacağım
Yazı dilinde sözcükler konuşmadaki kısalmış biçimiyle değil, kılavuzdaki tam biçimiyle yazılır: yapacağım (yapıcam), gelmeyecek (gelmiycek), ne yapıyorsun (napıyosun), bir şey (bişey), değil (diil), tamam (tmm).
Yapıcam dedi ama yapmadı. → Yapacağım dedi ama yapmadı.
Ses olayları: yumuşama, ünlü düşmesi, ünsüz benzeşmesi
Sert ünsüzle (p, ç, t, k) biten sözcüklere ünlüyle başlayan ek gelince ünsüz yumuşar (kitap → kitabı, ağaç → ağacı); sert ünsüzle bitene sert ünsüzle başlayan ek gelir (kitap → kitapta, -de değil); bazı iki heceli organ ve akrabalık adlarında ünlü düşer (burun → burnu, oğul → oğlu).
Kitapı masaya koydum. → Kitabı masaya koydum.
Virgül kuralları
Virgül birbiri ardınca sıralanan eş görevli sözcük ve söz öbeklerini, sıralı cümleleri, ara sözleri ayırır; hitaplardan, uzun ve karışmaya açık özneden sonra, evet/hayır gibi sözcüklerden sonra konur. Metin içinde «ve, veya, yahut, ya … ya» bağlaçlarından önce ve sonra ve şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül konmaz.
Elma, armut, ve kiraz aldım. → Elma, armut ve kiraz aldım.
Nokta, soru ve ünlem işareti: cümle sonu kuralları
Cümle tamamlandığında nokta konur; soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna soru işareti, sevinç, kızgınlık, korku gibi duyguları anlatan cümlelere ve seslenişlere ünlem işareti konur. Sıra sayılarında (3. sınıf), tarihlerde (29.10.1923) ve saatlerde (17.30) nokta kullanılır.
Bugün toplantı var Saat üçte başlıyor → Bugün toplantı var. Saat üçte başlıyor.
Tırnak, iki nokta, noktalı virgül ve kısa çizgi
Başkasından aktarılan sözler tırnak («…» veya "…") içine alınır ve tırnak içindeki cümlenin noktası tırnağın içinde kalır; iki nokta açıklama ve örneklerden önce, noktalı virgül içinde virgül bulunan sıralı öbekleri ayırmak için, kısa çizgi satır sonunda bölme ve «Türk-Yunan ilişkileri» gibi yapılarda, uzun çizgi konuşma başlarında kullanılır. Üç nokta tamamlanmamış cümlelerde ve kaba sayılan sözlerin yerine konur.
Öğretmen 'Yarın sınav var' dedi → Öğretmen "Yarın sınav var." dedi.
Özne-yüklem uyumu ve zaman uyumu
İnsan olmayan çoğul özneler tekil yüklemle kullanılır (kuşlar uçtu, ağaçlar çiçek açtı); insan özneler çoğul yüklem alabilir (öğrenciler geldiler/geldi). «Ben ve sen» → biz, «sen ve o» → siz kişisinde çekimlenir. Sıralı ve bağlı cümlelerde zaman ve kişi ekleri birbirine uyar.
Kuşlar güneye uçtular. → Kuşlar güneye uçtu.
Anlatım bozuklukları: gereksiz sözcük, yanlış sözcük, çelişki
Cümlede aynı anlama gelen iki sözcük bir arada kullanılmaz (geri iade etmek → iade etmek), anlamca çelişen sözler yan yana gelmez (yaklaşık tam iki saat), sözcükler gerçek anlamıyla yerinde kullanılır (fiyatı pahalı → fiyatı yüksek), ortak öge eksik bırakılmaz (kitabı aldı ve okudu ✓; kitaba baktı ve okudu ✗).
Ürünü geri iade ettim. → Ürünü iade ettim.
Kaynak: TDK Yazım Kılavuzu. Metninizi kontrol etmek için Türkçe yazım denetleyiciyi kullanın — her düzeltmenin yanında buradaki kuralın adı görünür.