Türkçe yazım kuralları
Yazım denetleyicinin her düzeltmesinin arkasındaki kural. TDK Yazım Kılavuzu'na göre, yanlış → doğru örnekleriyle.
Bu sayfadaki 16 kural, WordCount Türkçe yazım denetleyicisinin her düzeltmesinin yanında gösterdiği kuralların tamamıdır. Kaynak TDK Yazım Kılavuzu'dur; örnekler ve açıklamalar elle yazılmıştır, çeviri değildir. Her kuralın sayfasında «nasıl ayırt edilir?» testi, yanlış → doğru örnekler, sık düşülen tuzaklar ve kuralı denetleyicide deneyebileceğiniz bir örnek metin bulunur.
Yazım kuralları
Sözcüklerin, eklerin ve işaretlerin yazımı: de/da, ki, mı/mi, kesme işareti, şapka, büyük harf, ayrı–bitişik yazım ve en sık yapılan hatalar.
De/da ayrı mı bitişik mi yazılır?
Bağlaç olan «de/da» her zaman ayrı yazılır; bulunma (yer) eki olan -de/-da sözcüğe bitişiktir.
Bende sizinle geliyorum. → Ben de sizinle geliyorum.
Ki ayrı mı bitişik mi yazılır?
Bağlaç olan «ki» ayrı yazılır; aitlik eki olan -ki (benimki, sabahki) ve sıfat yapan -ki (yoldaki) bitişiktir.
Öyle çalıştıki herkes şaşırdı. → Öyle çalıştı ki herkes şaşırdı.
Mı/mi soru eki nasıl yazılır?
Soru eki «mı, mi, mu, mü» kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır; ünlü uyumuna uyar ve kendinden sonra gelen ekler ona bitişik yazılır (geldin mi, gelir misin, okuyor muydu).
Kalem varmı? → Kalem var mı?
Kesme işareti (') kuralları
Özel adlara (kişi, yer, ülke, dil, din, kitap, dergi…), sayılara ve kısaltmalara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır: Ankara'da, Ayşe'nin, 2025'te, TBMM'ye.
Ankarada yaşıyorum. → Ankara'da yaşıyorum.
Kesme işareti nerede kullanılmaz?
Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler (Türk Dil Kurumuna, Türkiye Büyük Millet Meclisine), özel adlara gelen yapım ekleri (Ankaralı, Türkçe, Atatürkçü) ve bu türemiş sözcüklere gelen ekler (Türkçenin, Ankaralıya) kesme ile ayrılmaz.
Türk Dil Kurumu'na gittik. → Türk Dil Kurumuna gittik.
Düzeltme işareti (şapka) ne zaman kullanılır?
Düzeltme işareti (^) yazılışları aynı, anlamları farklı sözcükleri ayırmak için (kâr–kar, hâlâ–hala, âdet–adet, âlem–alem) ve Arapça-Farsça kökenli sözcüklerde ince g, k, l ünsüzlerinden sonra gelen a ve u üzerinde (kâğıt, dükkân, hikâye, rüzgâr) kullanılır; nispet eki -î'yi belirtme ekinden ayırmak için de kullanılır (millî, ilmî).
Hala burada mısın? → Hâlâ burada mısın? (hala = babanın kız kardeşi)
Büyük harf kuralları
Cümle ve dize başları, özel adlar (kişi, yer, ulus, dil, din, kurum, kitap), kişi adlarından önce ve sonra gelen unvanlar (Doktor Ayşe Yılmaz, Ahmet Bey), belirli bir tarihi gösteren ay ve gün adları (29 Ekim 1923 Pazartesi) büyük harfle başlar. Yön adları özel adla birleşmeyince (kuzey rüzgârı), ay ve gün adları genel anlamda (her pazartesi) küçük yazılır.
türkçe ödevimi bitirdim. → Türkçe ödevimi bitirdim.
Ayrı ve bitişik yazılan sözcükler
Bazı birleşik sözcükler kalıplaşarak bitişik yazılır (birkaç, birçok, hiçbir, herhangi, biraz, bugün, hoşgörü); bazıları ise ayrı kalır (her şey, her zaman, pek çok, ya da, hiç kimse, bir şey, şu an). Ses düşmesi, ses türemesi ya da anlam kayması olan birleşikler bitişik yazılır.
Herşey yolunda, birkaç gün kaldı. → Her şey yolunda, birkaç gün kaldı.
En sık yapılan yazım hataları
Sözcüklerin yazımı TDK Yazım Kılavuzu'ndaki biçimlerine göre yapılır; konuşmada ses göçüşmesi, düşmesi veya türemesi olsa bile yazıda kılavuzdaki biçim korunur.
Herkez yanlız kaldı. → Herkes yalnız kaldı.
Konuşma dilinden yazı diline: yapıcam → yapacağım
Yazı dilinde sözcükler konuşmadaki kısalmış biçimiyle değil, kılavuzdaki tam biçimiyle yazılır: yapacağım (yapıcam), gelmeyecek (gelmiycek), ne yapıyorsun (napıyosun), bir şey (bişey), değil (diil), tamam (tmm).
Yapıcam dedi ama yapmadı. → Yapacağım dedi ama yapmadı.
Ses olayları: yumuşama, ünlü düşmesi, ünsüz benzeşmesi
Sert ünsüzle (p, ç, t, k) biten sözcüklere ünlüyle başlayan ek gelince ünsüz yumuşar (kitap → kitabı, ağaç → ağacı); sert ünsüzle bitene sert ünsüzle başlayan ek gelir (kitap → kitapta, -de değil); bazı iki heceli organ ve akrabalık adlarında ünlü düşer (burun → burnu, oğul → oğlu).
Kitapı masaya koydum. → Kitabı masaya koydum.
Noktalama işaretleri
Virgül, nokta, soru ve ünlem işareti, tırnak, iki nokta, noktalı virgül ve çizgiler — hangi işaret nereye konur, nereye konmaz.
Virgül kuralları
Virgül birbiri ardınca sıralanan eş görevli sözcük ve söz öbeklerini, sıralı cümleleri, ara sözleri ayırır; hitaplardan, uzun ve karışmaya açık özneden sonra, evet/hayır gibi sözcüklerden sonra konur. Metin içinde «ve, veya, yahut, ya … ya» bağlaçlarından önce ve sonra ve şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül konmaz.
Elma, armut, ve kiraz aldım. → Elma, armut ve kiraz aldım.
Nokta, soru ve ünlem işareti: cümle sonu kuralları
Cümle tamamlandığında nokta konur; soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna soru işareti, sevinç, kızgınlık, korku gibi duyguları anlatan cümlelere ve seslenişlere ünlem işareti konur. Sıra sayılarında (3. sınıf), tarihlerde (29.10.1923) ve saatlerde (17.30) nokta kullanılır.
Bugün toplantı var Saat üçte başlıyor → Bugün toplantı var. Saat üçte başlıyor.
Tırnak, iki nokta, noktalı virgül ve kısa çizgi
Başkasından aktarılan sözler tırnak («…» veya "…") içine alınır ve tırnak içindeki cümlenin noktası tırnağın içinde kalır; iki nokta açıklama ve örneklerden önce, noktalı virgül içinde virgül bulunan sıralı öbekleri ayırmak için, kısa çizgi satır sonunda bölme ve «Türk-Yunan ilişkileri» gibi yapılarda, uzun çizgi konuşma başlarında kullanılır. Üç nokta tamamlanmamış cümlelerde ve kaba sayılan sözlerin yerine konur.
Öğretmen 'Yarın sınav var' dedi → Öğretmen "Yarın sınav var." dedi.
Dil bilgisi ve anlatım
Özne-yüklem ve zaman uyumu ile anlatım bozuklukları: yazım doğru olsa da cümleyi bozan hatalar.
Özne-yüklem uyumu ve zaman uyumu
İnsan olmayan çoğul özneler tekil yüklemle kullanılır (kuşlar uçtu, ağaçlar çiçek açtı); insan özneler çoğul yüklem alabilir (öğrenciler geldiler/geldi). «Ben ve sen» → biz, «sen ve o» → siz kişisinde çekimlenir. Sıralı ve bağlı cümlelerde zaman ve kişi ekleri birbirine uyar.
Kuşlar güneye uçtular. → Kuşlar güneye uçtu.
Anlatım bozuklukları: gereksiz sözcük, yanlış sözcük, çelişki
Cümlede aynı anlama gelen iki sözcük bir arada kullanılmaz (geri iade etmek → iade etmek), anlamca çelişen sözler yan yana gelmez (yaklaşık tam iki saat), sözcükler gerçek anlamıyla yerinde kullanılır (fiyatı pahalı → fiyatı yüksek), ortak öge eksik bırakılmaz (kitabı aldı ve okudu ✓; kitaba baktı ve okudu ✗).
Ürünü geri iade ettim. → Ürünü iade ettim.
Doğrusu hangisi? En çok karıştırılan yazımlar
Sık aranan çiftler, TDK Yazım Kılavuzu'ndaki biçimiyle. Sol sütun yanlış, sağ sütun doğru; kural sütunu ilgili sayfaya gider.
| Yanlış | Doğru | Kural |
|---|---|---|
| yalnış | yanlış | yazım hatası |
| herkez | herkes | yazım hatası |
| yanlız | yalnız | yazım hatası |
| yanlızca | yalnızca | yazım hatası |
| herşey | her şey | ayrı/bitişik yazım |
| birşey | bir şey | ayrı/bitişik yazım |
| hiç bir şey | hiçbir şey | ayrı/bitişik yazım |
| yada | ya da | ayrı/bitişik yazım |
| bir kaç | birkaç | ayrı/bitişik yazım |
| bir çok | birçok | ayrı/bitişik yazım |
| her hangi | herhangi | ayrı/bitişik yazım |
| şuan | şu an | ayrı/bitişik yazım |
| pekçok | pek çok | ayrı/bitişik yazım |
| bende geliyorum | ben de geliyorum | de/da bağlacı |
| Ahmet te | Ahmet de | de/da bağlacı |
| bel ki | belki | ki bağlacı |
| çünki | çünkü | ki bağlacı |
| varmı | var mı | mı/mi soru eki |
| gelirmisin | gelir misin | mı/mi soru eki |
| Ankarada | Ankara'da | kesme işareti |
| 2025 te | 2025'te | kesme işareti |
| TDK'ya | TDK'ye | kesme işareti |
| Türkçe'nin | Türkçenin | kesme kullanılmaz |
| Türk Dil Kurumu'na | Türk Dil Kurumuna | kesme kullanılmaz |
| Ankara'lı | Ankaralı | kesme kullanılmaz |
| hala (henüz) | hâlâ | düzeltme işareti (^) |
| kar (kazanç) | kâr | düzeltme işareti (^) |
| hikaye | hikâye | düzeltme işareti (^) |
| türkçe | Türkçe | büyük harf |
| 12 mart pazartesi | 12 Mart Pazartesi | büyük harf |
| yapıcam | yapacağım | konuşma dili |
| gelmiycek | gelmeyecek | konuşma dili |
| bişey | bir şey | konuşma dili |
| kitapı | kitabı | ses olayı |
| kitapda | kitapta | ses olayı |
| burunu | burnu | ses olayı |
| orjinal | orijinal | yazım hatası |
| şarz | şarj | yazım hatası |
| süpriz | sürpriz | yazım hatası |
| kıravat | kravat | yazım hatası |
| kiprik | kirpik | yazım hatası |
| eşortman | eşofman | yazım hatası |
| makina | makine | yazım hatası |
| eksoz | egzoz | yazım hatası |
| entellektüel | entelektüel | yazım hatası |
| meyva | meyve | yazım hatası |
| ünvan | unvan | yazım hatası |
| traş | tıraş | yazım hatası |
| pantalon | pantolon | yazım hatası |
| sandoviç | sandviç | yazım hatası |
| poğça | poğaça | yazım hatası |
| döküman | doküman | yazım hatası |
| laboratuar | laboratuvar | yazım hatası |
| restorant | restoran | yazım hatası |
| malesef | maalesef | yazım hatası |
| muhattap | muhatap | yazım hatası |
| klavuz | kılavuz | yazım hatası |
| insiyatif | inisiyatif | yazım hatası |
| kordinasyon | koordinasyon | yazım hatası |
| profösör | profesör | yazım hatası |
| hastahane | hastane | yazım hatası |
| eczahane | eczane | yazım hatası |
| iddaa (sav) | iddia | yazım hatası |
| dinazor | dinozor | yazım hatası |
| aferim | aferin | yazım hatası |
Metninizde bu hatalardan hangileri var? Türkçe yazım denetleyiciye yapıştırın — her düzeltmenin yanında buradaki kuralın adı görünür.
Sık sorulanlar
«Bende» mi «ben de» mi?
İkisi de doğru olabilir; anlam karar verir. «Ben de geliyorum» (ben de, dahi anlamında bağlaç → ayrı). «Kalem bende» (bulunma eki, «benim yanımda» → bitişik). Cümleden de/da'yı çıkarın: anlam duruyorsa ayrı yazın.
«Belki» ayrı mı bitişik mi yazılır?
Bitişik. Belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki kalıplaşmış birleşiklerdir ve bitişik yazılır; «bel ki» yanlıştır.
Mı/mi soru eki neden ayrı yazılır?
TDK Yazım Kılavuzu soru ekini bağımsız bir sözcük gibi ayrı yazar: «geldin mi, okudu mu». Ünlü uyumuna girer (var mı, geldi mi, oldu mu, gördü mü) ama önceki sözcüğe bitişmez.
2025'te mi 2025'de mi?
2025'te. Sayılara gelen ekler okunuşa göre yazılır: iki bin yirmi beş → -te (sert ünsüz). 1990'da, 3'ü, %5'i, 17.30'da.
Türkçe'nin mi Türkçenin mi?
Türkçenin. «Türkçe», Türk özel adından -çe yapım ekiyle türemiştir; türemiş sözcüklere gelen ekler kesme ile ayrılmaz: Türkçenin, Türkçeyi, Ankaralıya.
Şapkalı a kaldırıldı mı?
Hayır. TDK düzeltme işaretini hiç kaldırmadı; yalnızca kullanım alanını daralttı. Anlam ayıran sözcüklerde (kâr/kar, hâlâ/hala, âdet/adet), ince k/g/l sonrası a ve u'da (kâğıt, dükkân, rüzgâr) ve nispet -î ekinde (millî) kullanımı sürer.
Dil ve millet adları büyük harfle mi yazılır?
Evet, her zaman: Türkçe, İngilizce, Arapça; Türkler, Almanlar. Cümle içinde de büyük harfle başlar.
Hiçbir şey nasıl yazılır?
«Hiçbir şey». Hiçbir bitişik (hiç + bir kalıplaşmış), şey ayrı. Aynı şekilde: hiçbir zaman, hiçbir yer; ama «hiç kimse» ayrı yazılır.
Herkez mi herkes mi?
Herkes. Sözcük Farsça «her kes»ten gelir ve s ile yazılır; konuşmada z gibi duyulması yazımı değiştirmez.
«Yapıcam» yazıda neden yanlış?
Gelecek zaman eki -acak/-ecek'tir: yap-acağ-ım → yapacağım. «Yapıcam» konuşmadaki kısalmış biçimdir; resmî yazıda, ödevde ve dilekçede tam biçim kullanılır.
Kitapı mı kitabı mı?
Kitabı. Sert ünsüzle (p, ç, t, k) biten sözcüklere ünlüyle başlayan ek gelince ünsüz yumuşar: kitap → kitabı, ağaç → ağacı, renk → rengi. Tek heceli sözcüklerde çoğu kez yumuşamaz: at → atı, süt → sütü.
«ve»den önce virgül konur mu?
Konmaz. Metin içinde ve, veya, yahut bağlaçlarından önce ve sonra virgül kullanılmaz: «Elma, armut ve kiraz aldım.»
Başlık sonuna nokta konur mu?
Konmaz. Başlıklar, alt başlıklar ve tablo adları noktasız yazılır; soru ya da ünlem anlamı varsa yalnızca o işaret konur.
Tırnak içindeki cümlenin noktası nereye konur?
Tırnağın içine: Öğretmen "Yarın sınav var." dedi. Tırnaktan sonra gelen «dedi» küçük harfle başlar.
Kuşlar uçtu mu uçtular mı?
Kuşlar uçtu. İnsan dışı çoğul özneler tekil yüklem alır: kuşlar uçtu, ağaçlar çiçek açtı, masalar kırıldı. Çoğul yüklem yalnızca insan öznelerle kullanılabilir.
«Geri iade etmek» neden yanlış?
İade zaten «geri verme» demektir; «geri» gereksiz sözcüktür. Aynı türden: «tekrar yeniden», «karşılıklı birbirine», «ilk önce» — anlamı zaten içeren sözcüğün yanına eş anlamlısı getirilmez.