Anlatım bozuklukları: gereksiz sözcük, yanlış sözcük, çelişki

Kural

Cümlede aynı anlama gelen iki sözcük bir arada kullanılmaz (geri iade etmek → iade etmek), anlamca çelişen sözler yan yana gelmez (yaklaşık tam iki saat), sözcükler gerçek anlamıyla yerinde kullanılır (fiyatı pahalı → fiyatı yüksek), ortak öge eksik bırakılmaz (kitabı aldı ve okudu ✓; kitaba baktı ve okudu ✗).

Kaynak: TDK Yazım Kılavuzu

Nasıl ayırt edilir?

Cümledeki bir sözcüğü silince anlam değişmiyorsa gereksizdir. «Yaklaşık, tam, kesinlikle, belki» gibi kesinlik sözlerini yan yana getirmeyin. «Fiyat» ucuz/pahalı olmaz, yüksek/düşük olur; «ücret» ödenir, «fiyat» sorulur.

Yanlış → Doğru

Sık düşülen tuzaklar

«Herhalde kesin gelir» ile «az kalsın düşecektim» aynı türden değildir: ikincisi doğru bir deyimdir. Denetleyici anlatım bozukluğunu «anlaşılırlık» düzeltmesi olarak önerir; üslubunuz söz konusuysa özgünü koruyabilirsiniz.

Denetleyicide dene Örnek metin denetleyiciye yüklenir; metniniz saklanmaz.

Sık sorulanlar

«Geri iade etmek» neden yanlış?

İade zaten «geri verme» demektir; «geri» gereksiz sözcüktür. Aynı türden: «tekrar yeniden», «karşılıklı birbirine», «ilk önce» — anlamı zaten içeren sözcüğün yanına eş anlamlısı getirilmez.

Anlatım bozukluğu türleri nelerdir?

Gereksiz sözcük, anlamca çelişen sözcükler, yanlış sözcük seçimi, sözcüğün yanlış yerde kullanılması, eksik ortak öge ve tamlama yanlışları. Denetleyici bunları «anlatım bozukluğu» etiketiyle gösterir.

İlgili kurallar

• Özne-yüklem uyumu ve zaman uyumu — özne-yüklem uyumu
• De/da ayrı mı bitişik mi yazılır? — de/da bağlacı
• Ki ayrı mı bitişik mi yazılır? — ki bağlacı

Diğer yazım kuralları

Kaynak: TDK Yazım Kılavuzu · Son güncelleme: 2026-09-21 · Sayfa elle yazılmıştır, çeviri değildir.