Özne-yüklem uyumu ve zaman uyumu
İnsan olmayan çoğul özneler tekil yüklemle kullanılır (kuşlar uçtu, ağaçlar çiçek açtı); insan özneler çoğul yüklem alabilir (öğrenciler geldiler/geldi). «Ben ve sen» → biz, «sen ve o» → siz kişisinde çekimlenir. Sıralı ve bağlı cümlelerde zaman ve kişi ekleri birbirine uyar.
Kural
İnsan olmayan çoğul özneler tekil yüklemle kullanılır (kuşlar uçtu, ağaçlar çiçek açtı); insan özneler çoğul yüklem alabilir (öğrenciler geldiler/geldi). «Ben ve sen» → biz, «sen ve o» → siz kişisinde çekimlenir. Sıralı ve bağlı cümlelerde zaman ve kişi ekleri birbirine uyar.
Kaynak: TDK Yazım Kılavuzu
Nasıl ayırt edilir?
Özne insan mı? Değilse yüklemi tekil yapın. Birleşik özne varsa kapsayan kişiyi seçin (ben+sen=biz). Aynı cümlede -di ile başlayıp -yor ile bitmediğinizden emin olun.
Yanlış → Doğru
Sık düşülen tuzaklar
Saygı ifadesi için tekil kişiye çoğul yüklem kullanılabilir: «Müdür Bey geldiler.» Bu bir hata değil, üslup tercihidir.
Denetleyicide dene Örnek metin denetleyiciye yüklenir; metniniz saklanmaz.
Sık sorulanlar
Kuşlar uçtu mu uçtular mı?
Kuşlar uçtu. İnsan dışı çoğul özneler tekil yüklem alır: kuşlar uçtu, ağaçlar çiçek açtı, masalar kırıldı. Çoğul yüklem yalnızca insan öznelerle kullanılabilir.
«Ben ve sen» hangi kişiyle çekimlenir?
Biz kişisiyle: «Ben ve sen erken kalktık.» «Sen ve o» → siz: «Sen ve o geç kaldınız.» Birleşik öznede kapsayan kişi seçilir.
İlgili kurallar
- Anlatım bozuklukları: gereksiz sözcük, yanlış sözcük, çelişki — anlatım bozukluğu
- De/da ayrı mı bitişik mi yazılır? — de/da bağlacı
- Ki ayrı mı bitişik mi yazılır? — ki bağlacı
Diğer yazım kuralları
Kaynak: TDK Yazım Kılavuzu · Son güncelleme: 2026-09-21 · Sayfa elle yazılmıştır, çeviri değildir.